ปรากฏการณ์ ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก กลับมาเป็นประเด็นที่คนไทยพูดถึงกันอีกครั้ง เพราะนี่ไม่ใช่แค่เรื่องของฟ้าและแสงแดด แต่เป็นช่วงเวลาที่หลายพื้นที่ในไทยจะเห็นเงาของวัตถุกลางแจ้งสั้นมาก หรือดูคล้าย “ไร้เงา” ในช่วงเที่ยงวันแบบชัดเจนที่สุดของปี และในปี 2569 ประเทศไทยจะเจอปรากฏการณ์นี้ครบทั้ง 77 จังหวัด รวมถึงพื้นที่สำคัญอย่าง อำเภอเบตง จังหวัดยะลา ที่เป็นจุดเริ่มต้นของรอบแรก และ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ที่เป็นหนึ่งในจุดสำคัญทางเหนือของไทม์ไลน์ประจำปีนี้ด้วย
ที่สำคัญ ดวงอาทิตย์ตั้งฉากในไทยไม่ได้เกิดแค่ครั้งเดียว แต่เกิด ปีละ 2 ครั้ง โดยรอบแรกจะค่อย ๆ ไล่จากพื้นที่ตอนล่างของประเทศขึ้นไปทางเหนือ ส่วนรอบที่สองจะวกกลับจากเหนือไล่ลงมาทางใต้ ทำให้แต่ละจังหวัดมีวันและเวลาที่ต่างกันอย่างละเอียดระดับนาที นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมคำว่า “ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก 77 จังหวัด” ถึงกลายเป็นคีย์สำคัญที่คนสนใจทั้งเรื่องอากาศ วิทยาศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และการใช้ชีวิตประจำวันช่วงหน้าร้อนของไทย
ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก คืออะไร ทำไมถึงดูเหมือนไร้เงา
ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก คือช่วงที่ดวงอาทิตย์มาอยู่เกือบตรงศีรษะของผู้สังเกตในพื้นที่นั้น ๆ พอดี เมื่อมองวัตถุที่อยู่กลางแจ้ง เงาจะหดสั้นลงมากและตกอยู่ด้านใต้เกือบตรงตัว จนหลายคนรู้สึกเหมือน “เงาหาย” หรือ “ไร้เงา” ชั่วขณะหนึ่ง ปรากฏการณ์นี้พบได้ในพื้นที่ที่อยู่ระหว่างเส้นทรอปิก และประเทศไทยก็อยู่ในช่วงละติจูดที่เกิดได้ทุกปี
แต่ต้องทำความเข้าใจให้ตรงกันว่า วันที่ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก อาจไม่ใช่วันที่ร้อนที่สุดของปีเสมอไป เพราะอุณหภูมิจริงยังขึ้นกับเมฆ ความชื้น ลม ฝนสะสม พื้นผิวเมือง และสภาพอากาศรายวันด้วย นี่คือจุดที่หลายคนมักเข้าใจคลาดเคลื่อน เวลามีข่าวว่าดวงอาทิตย์ตั้งฉากแล้วโลกจะร้อนที่สุดทันที ซึ่งในทางวิทยาศาสตร์ไม่ตรงนัก
ไทม์ไลน์ใหญ่ของประเทศไทย ปี 2569 เริ่มใต้สุดก่อนแล้วค่อยไล่ขึ้นเหนือ
ภาพรวมของปี 2569 รอบแรกของดวงอาทิตย์ตั้งฉากในไทยเริ่มที่ อำเภอเบตง จังหวัดยะลา วันที่ 4 เมษายน 2569 เวลา 12:19 น. จากนั้นจะค่อย ๆ ขยับขึ้นเหนือผ่านภาคใต้ ภาคกลาง ภาคอีสาน และขึ้นไปถึงภาคเหนือ ก่อนที่จุดสำคัญตอนปลายรอบจะไปอยู่ที่ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย วันที่ 22 พฤษภาคม 2569 เวลา 12:17 น.
ส่วนรอบที่สองจะย้อนกลับลงมา โดยจังหวัดทางเหนือจะเริ่มรับปรากฏการณ์ก่อน แล้วค่อยเลื่อนลงสู่ภาคกลางและภาคใต้ ปลายทางสำคัญของรอบหลังคือ อำเภอเบตง จังหวัดยะลา วันที่ 8 กันยายน 2569 เวลา 12:14 น. สะท้อนให้เห็นเส้นทางการเคลื่อนที่ปรากฏของดวงอาทิตย์ตลอดทั้งปีแบบชัดเจนมาก
เจาะวัน-เวลา ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก 77 จังหวัดทั่วไทย
ด้านล่างนี้คือไทม์ไลน์ครบของจังหวัดต่าง ๆ ตามกำหนดการปี 2569
ภาคใต้และจังหวัดชายแดนใต้
กระบี่ 10 เมษายน 12:26 น. และ 2 กันยายน 12:24 น.
ชุมพร 17 เมษายน 12:23 น. และ 26 สิงหาคม 12:25 น.
ตรัง 9 เมษายน 12:23 น. และ 3 กันยายน 12:21 น.
นครศรีธรรมราช 11 เมษายน 12:21 น. และ 1 กันยายน 12:20 น.
นราธิวาส 6 เมษายน 12:15 น. และ 6 กันยายน 12:11 น.
ปัตตานี 7 เมษายน 12:17 น. และ 5 กันยายน 12:14 น.
พังงา 11 เมษายน 12:27 น. และ 1 กันยายน 12:26 น.
พัทลุง 9 เมษายน 12:21 น. และ 3 กันยายน 12:19 น.
ภูเก็ต 10 เมษายน 12:28 น. และ 2 กันยายน 12:26 น.
ยะลา 6 เมษายน 12:17 น. และ 6 กันยายน 12:13 น.
ระนอง 16 เมษายน 12:25 น. และ 27 สิงหาคม 12:27 น.
สงขลา 8 เมษายน 12:20 น. และ 4 กันยายน 12:17 น.
สตูล 6 เมษายน 12:22 น. และ 6 กันยายน 12:18 น.
สุราษฎร์ธานี 13 เมษายน 12:23 น. และ 30 สิงหาคม 12:24 น.
อำเภอเบตง จังหวัดยะลา 4 เมษายน 12:19 น. และ 8 กันยายน 12:14 น.
ภาพนี้ชัดมากว่า ภาคใต้คือโซนที่รับ “ไร้เงา” ก่อนใครในประเทศ และยังเป็นพื้นที่ที่หลายคนมักเฝ้าสังเกตช่วงเที่ยงวันมากที่สุด เพราะเวลาตั้งฉากจะมาถึงเร็วกว่าโซนอื่นหลายสัปดาห์
กรุงเทพฯ และปริมณฑล
กรุงเทพฯ 27 เมษายน 12:16 น. และ 16 สิงหาคม 12:22 น.
นนทบุรี 27 เมษายน 12:16 น. และ 16 สิงหาคม 12:22 น.
ปทุมธานี 28 เมษายน 12:15 น. และ 15 สิงหาคม 12:22 น.
สมุทรปราการ 26 เมษายน 12:15 น. และ 16 สิงหาคม 12:22 น.
สมุทรสาคร 26 เมษายน 12:17 น. และ 17 สิงหาคม 12:23 น.
นครปฐม 27 เมษายน 12:17 น. และ 16 สิงหาคม 12:24 น.
สมุทรสงคราม 26 เมษายน 12:18 น. และ 17 สิงหาคม 12:24 น.
สำหรับคนเมือง โดยเฉพาะใน กรุงเทพฯ วันที่ต้องจำให้ดีคือ 27 เมษายน 2569 เวลา 12:16 น. และรอบที่สอง 16 สิงหาคม 2569 เวลา 12:22 น. เพราะนี่คือช่วงที่คำว่า “แดดเที่ยงตรงหัว” จะเห็นภาพที่สุด และมักถูกหยิบไปเชื่อมโยงกับคำถามยอดฮิตเรื่องความร้อนในเมืองใหญ่ทุกปี
ภาคกลางและตะวันตก
กาญจนบุรี 28 เมษายน 12:19 น. และ 15 สิงหาคม 12:26 น.
ชัยนาท 1 พฤษภาคม 12:17 น. และ 11 สิงหาคม 12:25 น.
นครนายก 28 เมษายน 12:13 น. และ 14 สิงหาคม 12:20 น.
นครสวรรค์ 3 พฤษภาคม 12:16 น. และ 10 สิงหาคม 12:25 น.
พระนครศรีอยุธยา 29 เมษายน 12:15 น. และ 14 สิงหาคม 12:22 น.
ประจวบคีรีขันธ์ 21 เมษายน 12:20 น. และ 22 สิงหาคม 12:24 น.
เพชรบุรี 25 เมษายน 12:18 น. และ 18 สิงหาคม 12:24 น.
ราชบุรี 26 เมษายน 12:19 น. และ 17 สิงหาคม 12:25 น.
ลพบุรี 30 เมษายน 12:15 น. และ 13 สิงหาคม 12:22 น.
สระบุรี 29 เมษายน 12:14 น. และ 13 สิงหาคม 12:21 น.
สิงห์บุรี 30 เมษายน 12:16 น. และ 12 สิงหาคม 12:24 น.
สุพรรณบุรี 29 เมษายน 12:17 น. และ 14 สิงหาคม 12:24 น.
อ่างทอง 29 เมษายน 12:16 น. และ 13 สิงหาคม 12:23 น.
อุทัยธานี 2 พฤษภาคม 12:17 น. และ 11 สิงหาคม 12:25 น.
ช่วงปลายเมษายนถึงต้นพฤษภาคมจึงเป็นหัวใจของภาคกลางแทบทั้งหมด โดยวันเวลาจะเกาะกันแน่นมาก ต่างกันแค่ไม่กี่นาทีหรือไม่กี่วัน ทำให้ช่วงนั้นเป็นหน้าต่างสำคัญของการสังเกตดวงอาทิตย์ตั้งฉากในหลายจังหวัดพร้อมกัน
ภาคตะวันออก
จันทบุรี 23 เมษายน 12:10 น. และ 19 สิงหาคม 12:15 น.
ฉะเชิงเทรา 27 เมษายน 12:13 น. และ 16 สิงหาคม 12:20 น.
ชลบุรี 26 เมษายน 12:14 น. และ 17 สิงหาคม 12:20 น.
ตราด 22 เมษายน 12:09 น. และ 21 สิงหาคม 12:13 น.
ปราจีนบุรี 28 เมษายน 12:12 น. และ 15 สิงหาคม 12:19 น.
ระยอง 23 เมษายน 12:13 น. และ 19 สิงหาคม 12:19 น.
สระแก้ว 27 เมษายน 12:09 น. และ 16 สิงหาคม 12:16 น.
ภาคตะวันออกถือเป็นอีกโซนที่เข้าใกล้ช่วงตั้งฉากเร็ว โดยหลายจังหวัดเริ่มตั้งแต่ปลายเมษายน ทำให้คนที่อาศัยในพื้นที่ชายฝั่งและเขตอุตสาหกรรมมีโอกาสเจอแดดเที่ยงที่ตั้งฉากค่อนข้างเร็วในรอบปี
ภาคอีสาน
กาฬสินธุ์ 6 พฤษภาคม 12:03 น. และ 7 สิงหาคม 12:12 น.
ขอนแก่น 6 พฤษภาคม 12:05 น. และ 7 สิงหาคม 12:15 น.
ชัยภูมิ 3 พฤษภาคม 12:09 น. และ 9 สิงหาคม 12:17 น.
นครพนม 9 พฤษภาคม 11:57 น. และ 3 สิงหาคม 12:07 น.
นครราชสีมา 1 พฤษภาคม 12:09 น. และ 12 สิงหาคม 12:17 น.
บึงกาฬ 13 พฤษภาคม 12:02 น. และ 31 กรกฎาคม 12:12 น.
บุรีรัมย์ 1 พฤษภาคม 12:05 น. และ 12 สิงหาคม 12:13 น.
มหาสารคาม 5 พฤษภาคม 12:04 น. และ 8 สิงหาคม 12:13 น.
มุกดาหาร 6 พฤษภาคม 11:58 น. และ 7 สิงหาคม 12:07 น.
ยโสธร 3 พฤษภาคม 12:00 น. และ 9 สิงหาคม 12:09 น.
ร้อยเอ็ด 4 พฤษภาคม 12:02 น. และ 8 สิงหาคม 12:11 น.
เลย 9 พฤษภาคม 12:10 น. และ 3 สิงหาคม 12:19 น.
ศรีสะเกษ 1 พฤษภาคม 12:00 น. และ 11 สิงหาคม 12:08 น.
สกลนคร 8 พฤษภาคม 12:00 น. และ 4 สิงหาคม 12:10 น.
สุรินทร์ 30 เมษายน 12:03 น. และ 12 สิงหาคม 12:11 น.
หนองคาย 11 พฤษภาคม 12:05 น. และ 2 สิงหาคม 12:15 น.
หนองบัวลำภู 8 พฤษภาคม 12:07 น. และ 4 สิงหาคม 12:16 น.
อำนาจเจริญ 4 พฤษภาคม 11:58 น. และ 9 สิงหาคม 12:07 น.
อุดรธานี 9 พฤษภาคม 12:05 น. และ 3 สิงหาคม 12:15 น.
อุบลราชธานี 2 พฤษภาคม 11:58 น. และ 11 สิงหาคม 12:06 น.
ภาคอีสานมีจุดน่าสนใจตรงที่หลายจังหวัดในรอบแรกจะเกิดช่วงต้นถึงกลางพฤษภาคม และบางพื้นที่เวลาตั้งฉากอยู่ก่อนเที่ยงตรงเล็กน้อย เช่น 11:57 น. หรือ 11:58 น. สะท้อนตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ที่ต่างกันอย่างละเอียดมากในแต่ละจังหวัด
ภาคเหนือ
กำแพงเพชร 6 พฤษภาคม 12:19 น. และ 7 สิงหาคม 12:28 น.
เชียงราย 20 พฤษภาคม 12:17 น. และ 24 กรกฎาคม 12:27 น.
เชียงใหม่ 15 พฤษภาคม 12:20 น. และ 29 กรกฎาคม 12:31 น.
ตาก 7 พฤษภาคม 12:20 น. และ 5 สิงหาคม 12:30 น.
น่าน 15 พฤษภาคม 12:13 น. และ 29 กรกฎาคม 12:23 น.
พะเยา 16 พฤษภาคม 12:17 น. และ 27 กรกฎาคม 12:27 น.
พิจิตร 6 พฤษภาคม 12:15 น. และ 7 สิงหาคม 12:24 น.
พิษณุโลก 7 พฤษภาคม 12:16 น. และ 6 สิงหาคม 12:25 น.
เพชรบูรณ์ 6 พฤษภาคม 12:12 น. และ 7 สิงหาคม 12:21 น.
แพร่ 12 พฤษภาคม 12:16 น. และ 31 กรกฎาคม 12:26 น.
แม่ฮ่องสอน 17 พฤษภาคม 12:25 น. และ 27 กรกฎาคม 12:35 น.
ลำปาง 13 พฤษภาคม 12:18 น. และ 31 กรกฎาคม 12:28 น.
ลำพูน 14 พฤษภาคม 12:20 น. และ 30 กรกฎาคม 12:30 น.
สุโขทัย 8 พฤษภาคม 12:17 น. และ 5 สิงหาคม 12:27 น.
อุตรดิตถ์ 10 พฤษภาคม 12:16 น. และ 2 สิงหาคม 12:26 น.
อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย 22 พฤษภาคม 12:17 น. และ 21 กรกฎาคม 12:27 น.
ภาคเหนือคือปลายทางของรอบแรก และเป็นจุดเริ่มต้นของการหวนกลับในรอบสอง หลายจังหวัดจะเห็นว่ารอบหลังมาเร็วตั้งแต่ปลายกรกฎาคม ซึ่งต่างจากภาคใต้ที่ต้องรอไปถึงกันยายน จังหวะนี้ทำให้ภาคเหนือเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับคนที่ติดตามปรากฏการณ์ทางดาราศาสตร์ในไทยทุกปี
พื้นที่สำคัญนอกเหนือจากตัวจังหวัด
นอกจากรายชื่อจังหวัดแล้ว ยังมีจุดสังเกตเฉพาะที่ถูกระบุไว้ เช่น อุทยานดาราศาสตร์สิรินธร จังหวัดเชียงใหม่ วันที่ 15 พฤษภาคม 12:21 น. และ 28 กรกฎาคม 12:31 น., หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบพระชนมพรรษา ขอนแก่น วันที่ 7 พฤษภาคม 12:06 น. และ 6 สิงหาคม 12:15 น., หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ นครราชสีมา วันที่ 30 เมษายน 12:09 น. และ 12 สิงหาคม 12:17 น., หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ ฉะเชิงเทรา วันที่ 26 เมษายน 12:13 น. และ 16 สิงหาคม 12:19 น. รวมถึง หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติฯ สงขลา วันที่ 8 เมษายน 12:19 น. และ 4 กันยายน 12:17 น.
แล้ววันที่ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก เราควรสังเกตอะไรบ้าง
สิ่งที่เห็นได้ง่ายที่สุดคือ เงาของเสา ขวดน้ำ ต้นไม้ หรือร่างกายคนจะสั้นมากผิดปกติ โดยเฉพาะช่วงใกล้เวลาที่กำหนด หากวางวัตถุในที่โล่ง จะเห็นทิศทางเงาเปลี่ยนอย่างชัดเจน นี่เป็นกิจกรรมวิทยาศาสตร์ง่าย ๆ ที่ทำได้ทั้งที่บ้าน โรงเรียน หรือที่ทำงาน และยังช่วยให้เข้าใจเรื่องการเคลื่อนที่ปรากฏของดวงอาทิตย์ได้ดีกว่าการอ่านตำราอย่างเดียว
อีกด้านหนึ่ง ปรากฏการณ์นี้ยังเชื่อมโยงกับคำถามที่คนค้นหากันทุกปี เช่น ทำไมแดดไทยแรง ทำไมเที่ยงวันเงาสั้น ทำไมหน้าร้อนเมืองไทยร้อนจัด และทำไมบางจังหวัดเกิดไม่พร้อมกัน ความจริงทั้งหมดอยู่ที่ตำแหน่งละติจูดของแต่ละพื้นที่และเส้นทางการเคลื่อนที่ปรากฏของดวงอาทิตย์ตลอดปีนั่นเอง
ดวงอาทิตย์ตั้งฉาก ไม่ได้แปลว่าให้ออกไปยืนตากแดดเล่น
แม้ปรากฏการณ์นี้จะน่าสนใจ แต่ช่วงเที่ยงใกล้เวลาตั้งฉากมักเป็นช่วงที่แสงแดดแรงมาก การสังเกตควรทำสั้น ๆ อยู่ในที่ปลอดภัย หลีกเลี่ยงการจ้องดวงอาทิตย์โดยตรง และควรสวมหมวก พกร่ม หรือดื่มน้ำให้เพียงพอ โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ และคนที่ต้องทำงานกลางแจ้ง เพราะต่อให้ไม่ใช่ “วันที่ร้อนที่สุดของปี” ก็ยังเป็นช่วงที่ร่างกายรับภาระจากแดดได้สูงมาก
สรุปไทม์ไลน์สำคัญที่คนไทยควรจำ
หัวใจของเรื่องนี้มีอยู่ 4 จุดสำคัญ คือ
ประเทศไทยเกิดดวงอาทิตย์ตั้งฉาก ปีละ 2 ครั้ง
รอบแรกปี 2569 เริ่มที่ อำเภอเบตง จังหวัดยะลา 4 เมษายน 2569 เวลา 12:19 น.
กรุงเทพฯ อยู่ที่ 27 เมษายน 2569 เวลา 12:16 น. และรอบสอง 16 สิงหาคม 2569 เวลา 12:22 น.
ปลายทางเด่นของรอบแรกอยู่ที่ อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย 22 พฤษภาคม 2569 เวลา 12:17 น. ก่อนรอบสองจะค่อย ๆ ไหลกลับลงใต้จนถึงเบตงอีกครั้งในเดือนกันยายน
ปรากฏการณ์นี้จึงไม่ใช่แค่ข่าวน่าสนใจรายวัน แต่เป็นหนึ่งในภาพสะท้อนความมหัศจรรย์ของธรรมชาติที่เกิดขึ้นเหนือศีรษะคนไทยทุกปี ใครอยากรู้ว่าจังหวัดตัวเอง “ไร้เงา” วันไหน ตอนนี้มีคำตอบชัดแล้ว และยิ่งรู้เร็ว ก็ยิ่งเตรียมตัวสังเกต เตรียมตัวรับมือแดด และเข้าใจโลกที่เราอยู่ได้ลึกขึ้นกว่าเดิม
ติดตาม ข่าวเด่น ข่าววันนี้ ที่ ข่าวการค้นหาที่มาแรงบ้านกีฬา
